Erguvan Çiçeği (Ağacı) Özellikleri, Hikayesi ve Faydaları
İstanbul’un simgesi olmuş çiçek hangisidir diye sorsak, herkesin cevabı erguvan çiçeği olur. Görüntüsü, kokusu bir yana, hakkında anlatılanlar dilden dile dolaşıp durur. Erguvan çiçeği, mor renkli çiçekleriyle baharın habercisi olarak bilinen ve doğada estetik bir görüntü sunan nadir güzelliklerden biridir. Bu yazımızda, erguvan ağacı hakkında bilmeniz gerekenler, erguvan çiçeği faydaları, erguvan ağacı hikayesi ve daha fazlasını bulabilirsiniz. Erguvan ağacı ne zaman çiçek açar sorusunun cevabını arayanlar için de detaylı bilgiler yazımızda yer alıyor.
İstanbul için Boğaz’ın çiçeğidir Erguvanlar, İstanbul’un rengidir. Öyle bütünleşmiştir ki bu şehirle, geçmişte Bursa’nın simgesi olduğu bile unutulmuştur. Zamanla erguvansız bir İstanbul hayal dahi edileme hale gelmiştir. Peki Erguvan Nedir? Kelimelerle anlatılamayan Erguvan rengi nasıl bir renktir? Hazırsanız, erguvan ağacı özelliklerini keşfedelim!
Erguvan Ağacı Özellikleri
- Erguvanın, botanik adı Cercis siliquastrum’dur.
- Baklagiller familyasının bir üyesidir.
- 10 metreye kadar boylanabilen, tek gövdeli, yaprak döken, ağaççık denilebilecek çalı görünümünde bir bitkidir. (Meraklısı için; Wikipedia, Erguvan)
- Sıcağa ve soğuğa karşı dayanaklıdır.
- Kuru, taze, kireçli balçıklı toprak sever.
- Toprağa azot bağlar.
- Badem ve erik ağaçları gibi çiçekleri yapraklarından önce açar. Buna hermafrodit denir.
- Yapraklar daireye benzer şekilli ve karşılıklı dizilir. Dip kısmı kalp şeklinde ve yaprak uçları yuvarlaktır.
- Bol tohum verir.
- Meyvesi sonbaharda olgunlaşır ve kış boyunca dalında kalır.
- Kış aylarında havalar çok soğuk olursa don olaylarından etkilenebilir ancak havalar güzel giderse erken çiçeklenebilir.
- Tohum ve çelikle üretilir.
- Hızlı büyüyen bir ağaçtır.
- Çiçekler 1,5-2 cm uzunluğunda kırmızı-mor 3-6 tanesi bir arada bulunur. Meyve fasulye biçiminde olup, 7-10 cm uzunluğundadır.
- Mart, Nisan, Mayıs aylarında açan çiçekler pembe ve morumsu renktedir.
Erguvan Ağacı Hikayesi ve Tarihçesi
Erguvan çiçeği hikayesi, yıllardır farklı şekillerde karşımıza çıkar. Mor erguvan kelime dizisi o kadar yerleşmiştir ki zihinlere, hatta bu mor rengi ile ilgili efsaneler, destanlar vardır. Bazı Hıristiyan inanışlarına göre meşhur “Son Akşam Yemeği”nden sonra Hz. İsa’yı 30 gümüş karşılığında meclise bildirerek ona ihanet eder ve pişman olur. İsa’nın ihanet eden havarisi Yahuda’nın kendini bu ağaca astığı bilinir. Efsaneye göre bu olaydan sonra, önceleri beyaz olan erguvan çiçekleri utançtan ya da kandan kırmızıya dönüşür. Bu nedenle Erguvan ağacının İngilizcedeki adı Judas Tree’dir (Yahuda’nın Ağacı).
Roma imparatorluğu döneminde erguvan rengi, kararlılığın, gücün ve imparatorluğun rengiymiş. Erguvan rengi doğal yollarla üretilebilecek en zor renk olduğu için sadece asiller giyermiş bu rengi. İmparator dışında hiç kimsenin mor pelerini yokmuş. Osmanlı’da ise Erguvan moru Hürrem Sultan’ın en sevdiği renk olarak bilinir. O dönemde sarayda bu renkteki keselerin açamayacağı kapı yokmuşdiye söylenir.
Bir başka Hıristiyan inanışına göre de -erguvan renginin imparatorluk rengi olarak bilinmesinden ötürü- İsa’nın çarmıha gerilmeden önce, askerler tarafından üzerine erguvan rengi elbiseler giydirildiği söylenir.
Mart-Nisan aylarında Erguvan şölenini görmek istiyorsanız; Avrupa yakasında oturanlar için Yıldız Parkı, Rumeli Hisarı ve Emirgan Korusu’nu; Anadolu yakasında ise Fenerbahçe burnu, Fethipaşa Korusu, Vaniköy Papaz Korusu ve Kanlıca’yı öneririz.
Erguvan Nerede Yetişir? Nasıl Bakım Yapılır?
Erguvan çiçeğinin anavatanı Güney Avrupa ve Batı Asya’dır. Türkiye’de ise Kuzey Anadolu’da Karadeniz kıyılarında yetişse de, Ege ve Marmara Bölgelerinde yaygın olarak yetişir.
Erguvan ağacının üretimi tohum ve çelikle yapılır. Tohumlarda kabuk sertliğinden kaynaklanan çimlenme engeli vardır. Bu sebeple erguvan tohumları 2-3 dakika sıcak suda hemen ardından 24 saat boyunca ılık suda bekletildikten sonra Nisan ayında ekilir. Erguvan çiçeği, özellikle erken ilkbaharda çiçek açmaya başlar. Baharın gelişiyle birlikte, mor renkli çiçekler, ağaçları adeta bir tabloya dönüştürür. Erguvan ağacı ne zaman çiçek açar? sorusunun cevabı, genellikle Mart ve Nisan ayları arasında yer alır. Bu dönemde, erguvan çiçeği açtığı rengarenk çiçeklerle doğada göz alıcı bir manzara oluşturur.
Mor erguvan ağacı, yapraklarını döken bir bitkidir. -10 dereceden daha soğuk olmayan bir bölgede, ışıklı tam güneş veya yarı gölge ortamlarda yetişir. Kuraklığa dayanıklı olan bu bitki hava kirliliğinden de etkilenmez. İstekleri yok denebilecek kadar azdır. Eğer bu şartlar sağlandıysa, kış budaması dışında herhangi bir bakım istemez. Budamada dikkat edilecek en önemli şey ise mantar riskinden uzak durabilmek adına açık yara bırakmamaktır.
Erguvan Çiçeği Faydaları
Erguvan çiçeği faydaları, sağlık açısından da önemlidir. Yapraklarından elde edilen özlerin, bazı sağlık sorunlarına iyi geldiği bilinir. Bu özler, çeşitli cilt problemleri için doğal bir tedavi aracı olarak kullanılır. Ayrıca, yaprakları ve çiçekleri sakinleştirici özelliklere sahiptir ve stresi azaltmaya yardımcı olabilir. Geleneksel tıpta, erguvan yaprağı çayı da kullanılmaktadır. Bunun yanı sıra, erguvan ağacının özleri, bağışıklık sistemini güçlendirmeye yardımcı olabilir ve vücutta biriken toksinlerin atılmasına destek sağlar.
- Sakinleştirici etkisi: Erguvan çiçeği, sakinleştirici özelliklere sahip olmasıyla bilinir. Yoğun stres dönemlerinde rahatlatıcı bir etki yaratabilir. Aynı zamanda uyku problemleri çekenler için doğal bir uyku destekleyici olarak kullanılabilir. Erguvan çiçeği, zihinsel yorgunluğu azaltabilir ve sinir sistemini sakinleştirir.
- Cilt bakımında: Erguvan çiçeği, doğal bir antioksidan kaynağıdır. Cilt bakım ürünlerinde kullanılarak, cildin tazelenmesine yardımcı olabilir. Ciltteki yaşlanma etkilerini yavaşlatabilir ve cildi besler. Özellikle ciltteki iltihaplanmalar ve sivilce problemleri üzerinde yatıştırıcı bir etkisi bulunur. Ayrıca, cildin elastikiyetini artırarak, kırışıklıkların azalmasına katkı sağlayabilir.
- Ağrı kesici etkisi: Erguvan çiçeği, vücuttaki iltihapları azaltıcı özelliklere sahiptir. Özellikle eklem ağrıları ve kas spazmlarına iyi gelebilir. Yatıştırıcı etkisi sayesinde, ağrıların hafifletilmesine yardımcı olur.
- Bağışıklık sistemi desteği: Erguvan çiçeği, bağışıklık sistemini güçlendirme özelliğine sahiptir. İçerdiği vitaminler ve mineraller sayesinde vücudun hastalıklara karşı direncini artırır. Soğuk algınlığı gibi rahatsızlıklara karşı korunmaya yardımcı olabilir.
Erguvan Şiirleri
Dillere destan olan Erguvan tarih boyunca bir çok şairin ilham kaynağı olmuş ve şiirlerini süslemiştir. Ziya Osman Saba, Edip Cansever, Yahya Kemal Beyatlı, Ahmet Hamdi Tanpınar gibi önemli isimlerin kalemlerine dolanmış erguvanlar.
Bahçelerden Uzak
İstemem artık ışık, râyiha, renk âlemini,
Koklamam yosma karanfille, güzel yâsemini.
Beni bir lâhza müsâit bulamaz idlâle,
Ne beyaz bâkire zambak, ne ateşten lâle.
Beklemem fecrini leylâklar açan nîsânın,
Özlemem vaktini dağ dağ kızaran erguvanın.
Her sabah başka bahâr olsa da ben uslandım,
Uğramam bahçelerin semtine gülden yandım …
Yahya Kemal Beyatlı
Ağaç
Gün bitti, Ağaçta neşe söndü.
Yaprak ateş oldu, kuş da yakut;
Yaprakla kuşun parıltısından
Havuzun suyu erguvana döndü..
Ahmet Haşim
Boşversene sen niye beklemeli
Boşversene sen niye beklemeli
Sıktı artık bu kent beni
Çekip gitmeliyim hiç düşünmeden
Bulmalıyım aradığım o yeri
Şiirmiş, bilgelikmiş her neyse
Ne varsa benden kalsın geride
Kalsın o yalanlar, o yalan ilişkiler de
Ve ölümler ki sevdanın ikiz doğurduğu
Yetsin, taşımak istemiyorum hiçbirini yedeğimde
Nerdesin ey benim hergün yeniden doğan oğlum
Sevginin çoğul oğlu
Senin ülkende yalnız bütün özlemler
Bilirim yalnız orda, içtenlik, erinç, coşku
Bayrağındaki bir tek çiçekli dalla
Orda uçsuz bucaksız
Olanca görkemiyle bir erguvan imparatorluğu.
Edip Cansever
Rengiyle ve kokusuyla herkesi etkileyen çiçeklerin özelliklerini ve hikayelerini diğer yazılarımızda bulabilirsiniz:
