Evde Bitki Besini Hazırlama: Hangi Besinler Bitkilere İyi Gelir?
Evde bitki yetiştirmek özen ister. Bitkinin konumunu seçmek, sulama aralığını doğru belirlemek, gün ışığı ile arasındaki hassaslığı yönetmek gerekir. Her zaman gözünüz gibi baktığınız, çok sevdiğiniz bitkileriniz zaman zaman farklı besinlere de ihtiyaç duyabilir. Hazır olarak satın alabileceğiniz besinlerin yanı sıra evde hazırlayabileceğiniz besinler de vardır. Böylece hem doğaya zarar vermezsiniz hem de bitkilerinize özenle bakabilirsiniz. Bitkilerinizin beslenmesini ve güzelleşmesini sağlayan bitki besini hazırlama yöntemleri, yazımızda sizi bekliyor!
Evde, balkonda ya da bahçede çiçek bakmak, oldukça keyifli hobilerden biridir. Ama bitki yetiştirmek, büyük bir özen ister. Herkes, etrafındaki insanlarda “Benim bitkilerim hiç yaşamıyor!” sitemini en az bir kere duymuştur. Çünkü bitki yetiştirmek için bazı konulara dikkat etmek, detayları belirlemek, bitkilerle ilgilenmek gerekir. Bitki besini hazırlamak da bu konulardan biridir.
Gözümüz gibi baktığımız, evimizin havasını değiştiren bitkilerimiz de tıpkı bizim gibi gelişmek, yeni yapraklar açmak ve hastalıklara karşı direnmek için düzenli olarak vitamin ve minerallere ihtiyaç duyar. Piyasada satılan kimyasal gübrelere veya suni vitaminlere bütçe ayırmak yerine, mutfağınızda “atık” olarak gördüğünüz malzemelerle saksılarınızı birer mini ormana dönüştürmeniz mümkün! Hem bütçe dostu hem tamamen organik hem de sıfır atık felsefesine uygun bu yöntemlerle, bitkilerinizin ne kadar hızlı büyüdüğüne inanamayacaksınız.
Bitki Besini Hazırlama: Evde Yapabilecekleriniz
Evdeki malzemelerle hazırlayabileceğiniz, bitkilerinizi coşturacak yepyeni, detaylı ve çok etkili bitki besini tarifleri:
Haşlanmış Yumurta Suyu
Yumurta, bir protein kaynağı olarak hemen her sabah kahvaltılara eşlik ediyor. Peki, yumurtanın bitkilerinize de iyi geleceğini söylesek? Evet yanlış duymadınız! Haşlanmış yumurtanın suyu, bitkilerinize iyi gelecek besinlerden biridir. Sabahları kahvaltıda yemek için hazırladığınız haşlanmış yumurtanın suyunu dökmek yerine, bu su ile çiçeklerinizi sulayabilirsiniz. Protein ve kalsiyum yoğunluklu bu su, özellikle sardunya ve menekşe gibi çiçeklere çok iyi gelir!
Yumurta Kabukları
Haşlanmış yumurta suyundan sonra yumurta kabukları da bitkilere iyi gelen besinler arasında! Herhangi bir şey için kullandığınız yumurtaların kabuklarını artık çöpe atmayabilirsiniz. Çünkü yumurta kabukları, bitkilerin gerekli kalsiyum ihtiyacını karşılamada önemli bir besin kaynağı! Yumurta kabuklarını mutfak robotunda ufalayarak ya da farklı bir şekilde küçülterek bitkinin toprağına ekleyebilirsiniz. Yumurta kabukları aynı zamanda böcekleri de bitkinizden uzak tutmanıza yardımcı oluyor. Siz de her gün kahvaltınıza eşlik eden, tatlılarınızın kahramanı olan yumurtaları aynı zamanda bitkilerinizi güzelleştirmek için kullanabilirsiniz!
Muz Kabukları
Sıra geldi muz kabuklarına! Muz kabukları, potasyum açısından oldukça besleyici bir besindir. Dolayısıyla, soyduğunuz muz kabuklarını çöpe atmak yerine bitkileriniz için bir besin haline dönüştürebilirsiniz. Muz kabuklarını küçük küçük doğrayarak toprağa gömebilirsiniz. Ya da kabukları ufalayarak toprağa iyice karıştırabilirsiniz. Ayrıca muz kabuklarını bitkilerin yapraklarındaki tozu temizlemek için de kullanabilirsiniz. Ev bitkilerinin yapraklarında biriken tozların temizlenmesi gerekir. Bu işlem için kimyasal ürünler kullanmak yerine muz kabuğunun yumuşak iç kısmını kullanabilirsiniz. Böylece bitkinizi doğal yöntemler ile kolayca temizlemiş ve beslemiş olursunuz!
Sodalı Su
Sodalı su da bazı bitkileriniz için besin değeri taşıyor. Tabii ki asidini kaybetmemiş, bitkilerinize zarar verebilecek ya da meyveli bir sodadan bahsetmiyoruz. Soda, mineral deposudur. Dolayısıyla bitkilerinizin de mineral ihtiyacını karşılamak için sodayı kullanabilirsiniz. Ama soda aynı zamanda asidik olduğu için bunu bitkinize doğrudan dökmemeniz gerekir. Gazı yeterince kaçmış bir sodayı su ile seyreltebilirsiniz. Böylece sodalı su karışımı bitkilerinize zarar vermek yerine bitkilerinize iyi gelir!
Haşlanmış Sebze Suyu
Haşlanmış sebzelerin sağlığımız için iyi olduğunda hemfikiriz. Peki ya bitkilerin sağlığı? Evet, haşlanmış sebze suları bitkilerin sağlığı için de iyi! Evde yemek yaparken kimi zaman haşlama yöntemini kullanıyor olabilirsiniz. Sebzeleri haşladığınızda kalan suyu ise çiçeklerinize verebilirsiniz. Bu su, çiçeklerinizi coşturur ve güzelleşmelerini sağlar! Çünkü sebzeler haşlanırken vitaminlerini suya verirler. Böylece su da en az sebzeler kadar yararlı bir hale gelir. Tabii ki bu suyu bitkileriniz için kullanmadan önce suyun sıcaklığının azalmasını beklemelisiniz. Çok kaynar bir su, bitkilerinizin kökünün haşlanmasına sebep olabilir.
Meyve&Sebze Kabukları
Haşlanmış sebze suyu haricinde sebze ve meyve kabukları da bitkilerin sevdiği besinlerdendir. Sebze ve meyveleri soyduğunuzda kabuklarını çöpe atıyor olabilirsiniz. Peki onları biriktirip çiçeklerinize besin yapabileceğinizi hiç düşündünüz mü? Meyve ve sebzelerin kabuklarını bir kap içerisinde biriktirip daha sonra çiçeklerin topraklarına karıştırabilirsiniz.
Sağlıklı Gelişime Yardımcı Ev Yapımı Bitki Besini Tarifleri
Klasik olarak bilinen tarifler dışında özel bir şeyler denemek istiyorsanız, bitkinlerinizi güçlendirecek ve gelişimini hızlandıracak özel tariflere göz atabilirsiniz.
Kahve Telvesi (Doğal Azot ve Toprak Havalandırıcı)
Filtre kahve ve Türk kahvesi telveleri, bitkilerin yeşil yapraklarını geliştirmesi için hayati önem taşıyan “azot” bakımından inanılmaz zengindir. Toprağa organik madde katarak havalanmasını sağlar ve solucanlar/faydalı bakteriler için mükemmel bir besindir.
- Hazırlanışı ve Saklama: İçtiğiniz kahvenin telvesini doğrudan ıslakken saksıya dökmeyin; bu küflenmeye ve sineklenmeye yol açar. Telveyi geniş bir tabağa veya tepsiye yayıp güneşte veya kalorifer üzerinde tamamen kurutun. Kuruyan telveyi kapaklı bir cam kavanozda aylarca saklayabilirsiniz.
- Kullanım Şekli: Saksı toprağının büyüklüğüne göre 1-2 tatlı kaşığı kuru telveyi toprağın üst katmanına serpiştirin ve bir çatal yardımıyla toprağa hafifçe karıştırın.
- Hangi Bitkilere Uygun? Azot ihtiyacı yüksek olan ve hafif asidik toprak seven yeşil yapraklı salon bitkilerine (Deve tabanı, kauçuk, eğrelti otları, paşa kılıcı, kurdele çiçeği) ayda bir kez uygulanmalıdır.
Fermente Pirinç Suyu (Kök Geliştirici ve Nişasta Bombası)
Mutfakta pilav yaparken lavaboya döktüğünüz o beyaz su, aslında bitkiler için B vitamini, laktobasil bakterileri ve nişasta bombasıdır! Kök gelişimini destekler ve topraktaki faydalı mikroorganizmaları çoğaltır.
- Hazırlanışı ve Saklama: Pirinçleri yıkadığınız ilk veya ikinci suyu derin bir kaba alın (İçinde kesinlikle tuz olmamalıdır). Daha yüksek verim almak için bu suyu ağzı açık bir kavanozda, oda sıcaklığında 1-2 gün bekleterek hafifçe fermente olmasını (ekşimesini) sağlayabilirsiniz. Fermente pirinç suyu bekletilmeden hemen kullanılmalıdır.
- Kullanım Şekli: Doğrudan bitkilerinizin toprağına sulama suyu olarak dökün.
- Hangi Bitkilere Uygun? Özellikle kökleri zayıflamış, yapraklarını dökmüş veya yeni saksıya alınmış tüm bitkilerde (Orkideler dahil) kök tutunmasını ve yeni sürgün vermesini muazzam ölçüde hızlandırır. 15 günde bir kullanılabilir.
Kuru Maya ve Şeker Şerbeti (Büyüme Hızlandırıcı İksir)
Kuru maya, içerdiği aktif mikroorganizmalar, amino asitler ve B vitaminleri sayesinde toprağın biyolojik yapısını canlandırır, bitkinin büyüme hızını ve çiçeklenme kapasitesini gözle görülür şekilde artırır.
- Hazırlanışı ve Saklama: 1 tatlı kaşığı instant kuru maya ve 1 çay kaşığı toz şekeri (şeker mayayı aktive eder), 1 litre ılık (kaynar olmayan) klorsuz suyun içine ekleyin. İyice karıştırıp ağzı açık şekilde 2-3 saat mayalanmaya bırakın. Bu karışım canlı organizmalar içerdiği için saklanamaz, hazırlandığı gün 5-6 saat içinde tüketilmelidir.
- Kullanım Şekli: Karışım köpürdüğünde, sulama kabına alarak bitkilerinizin toprağına eşit miktarda paylaştırın. Yapraklara değdirmemeye özen gösterin.
- Hangi Bitkilere Uygun? Tüm çiçek açan ve meyve veren (limon, mandalina ağaçları, sardunya, küpe çiçeği) bitkilere bahar aylarında “uyandırma” amacıyla yılda 3-4 kez verilir.
Aspirinli Su (Bağışıklık Güçlendirici ve Stres Önleyici)
Aspirinin hammaddesi olan “salisilik asit” (söğüt ağacı kabuğundan elde edilir), bitkilerin bağışıklık sistemini tetikler. Bitki strese girdiyse, böcek/mantar saldırısına uğradıysa en büyük kurtarıcınızdır.
- Hazırlanışı ve Saklama: 1 adet sıradan aspirini (efervesan veya kaplamalı olmayan) 1 litre klorsuz suyun içinde tamamen ezin ve eritin. İyice çalkalayın. Hazırlanan su, sprey şişesinde karanlık bir dolapta 1 hafta kadar saklanabilir.
- Kullanım Şekli: Bu suyu sprey şişesiyle hem yapraklara (mantar ve böcek koruması için) püskürtebilir hem de topraktan normal sulama yapabilirsiniz.
- Hangi Bitkilere Uygun? Saksı değişimi sonrası kök şoku yaşayan, yaprakları sararan, solgunlaşan tüm salon ve balkon bitkilerine 20 günde bir uygulanabilir. Kesme çiçek vazolarına 1 çeyrek aspirin atmak da çiçeklerin ömrünü uzatır.
Toz Tarçın (Doğal Köklenme Hormonu ve Mantar İlacı)
Tarçın sadece bir besin değil, muazzam bir doğal fungisittir (mantar öldürücü). Topraktaki beyaz küfleri yok eder, küçük sineklerin yumurta bırakmasını engeller ve çelikten bitki çoğaltırken köklenme hormonu görevi görür.
- Hazırlanışı ve Saklama: Doğrudan mutfağınızdaki paketli toz tarçını kullanabilirsiniz. Ekstra bir hazırlık gerektirmez, baharatlığınızda yıllarca saklayabilirsiniz.
- Kullanım Şekli: Eğer toprağınızda beyaz küfler veya sinekler varsa, toprağın en üst yüzeyine ince bir tabaka halinde toz tarçın serpin. Yapraktan çoğaltma yapıyorsanız (örneğin menekşe veya sukulent), kestiğiniz sapın ucunu tarçına bulayıp toprağa ekin; köklenmeyi hızlandırır ve çürümeyi önler.
Patates Haşlama Suyu (Potasyum Deposu)
Patates, içeriğindeki yüksek potasyum, magnezyum ve nişasta ile bilinir. Haşlandığında bu mineraller suya geçer. Potasyum, bitkilerin gövde kalınlığını artırır ve çiçeklenmeyi teşvik eder.
- Hazırlanışı ve Saklama: Kabukları soyulmuş veya iyice yıkanmış patatesleri haşladığınız suyu lavaboya dökmeyin. Bu suyun içine kesinlikle tuz veya yağ eklenmemiş olmalıdır. Suyu oda sıcaklığına gelene kadar dinlendirin. Patates suyu nişastalı olduğu için bekletilmez, aynı gün kullanılmalıdır.
- Kullanım Şekli: Bitkilerinizi bu suyla haftalık rutininizde sular gibi sulayın.
- Hangi Bitkilere Uygun? Gövdesi zayıflayan, boya giden ama ince kalan bitkilere ve çiçeklenme dönemindeki (Menekşe, sardunya, orkide) bitkilere verilebilir.
Ev Yapımı Bitki Besinleri: Saklama, Kullanma ve Püf Noktaları
Doğal besinleri hazırlamak harika bir çözümdür, ancak yanlış kullanıldığında saksılarda kötü kokuya, sineklenmeye ve kök çürümesine yol açabilir. Dikkat etmeniz gereken altın kurallar şunlardır:
- Taze Tüketim ve Fermantasyon Riski: Patates suyu, pirinç suyu, maya şerbeti veya sebze haşlama suları gibi “organik sıvı karışımlar” oda sıcaklığında birkaç günden fazla bekletilmemelidir. Bekleyen bu sular hızla fermente olur, kötü kokar, bakteri üretir ve toprağa döküldüğünde bitkinin köklerini yakar (çürütür).
- Klorsuz (Dinlenmiş) Su Kullanımı: Hazırladığınız tüm kürlerde (maya, aspirin, pirinç) doğrudan musluk suyu kullanmak faydalı bakterileri öldürebilir. Çeşme suyunu geniş ağızlı bir kapta en az 1-2 gün bekleterek klorunun uçmasını sağlayın ve kürleri bu suyla hazırlayın.
- Seyreltme Oranlarına Dikkat: Doğal da olsalar, aşırı besin yüklemesi bitkiyi zehirleyebilir. Çok yoğun demlenmiş bir besin suyunuz (örneğin günlerce suda beklemiş muz kabuğu suyu) varsa, bunu her zaman yarı yarıya normal dinlenmiş suyla seyrelterek toprağa uygulayın.
- Mevsimsel Döngüye Saygı: Bitkilerin %90’ı kış aylarında “uyku” (dormansi) dönemine girer. Kış aylarında metabolizmaları yavaşladığı için bu güçlü kürleri onlara vermek bitkiyi strese sokar. Ev yapımı gübreleri ve kürleri Mart ayından Ekim ayına kadar olan büyüme sezonunda, 15-20 günde bir uygulamalısınız. Kışın bu süre 2 ayda bire düşürülmelidir.
Detaylı Ev Yapımı Besin ve Bitki Eşleştirme Rehberi
Hangi bitkinin neye ihtiyacı olduğunu ve ona hangi kürü vermeniz gerektiğini bu detaylı tablodan bulabilirsiniz:
| Bitki Türü ve Özelliği | Örnek Bitkiler | Temel Mineral İhtiyacı | En İdeal Ev Yapımı Besin / Kür | Uygulama Sıklığı (Yazın) |
| Yeşil Yapraklı (Sadece Yaprak Geliştirenler) | Deve tabanı, Potos, Kauçuk, Paşa Kılıcı, Difenbahya | Azot (Yeni ve büyük yaprak oluşumu) | Kahve Telvesi, Çay Posası, Haşlanmış Sebze Suyu | 20-30 Günde Bir |
| Çiçek Açan ve Meyve Veren Bitkiler | Sardunya, Kalanşo, Menekşe, Küpe Çiçeği, Limon | Potasyum ve Fosfor (Tomurcuklanma) | Muz Kabuğu Suyu, Patates Haşlama Suyu, Odun Külü | 15 Günde Bir |
| Epifitik Bitkiler (Özel Topraklı) | Orkideler (Phalaenopsis) | Potasyum ve Magnezyum | Muz Kabuğu Suyu (Seyreltilmiş) | Ayda Bir (Daldırma Yöntemiyle) |
| Gövdesi Zayıf / Yeni Ekilmiş Bitkiler | Tüm yeni saksı değişimleri, Çelikten çoğaltılanlar | B Vitamini, Nişasta ve Kök Geliştiriciler | Fermente Pirinç Suyu, Kuru Maya Şerbeti | Kökler güçlenene kadar 15 günde bir |
| Hastalık/Stres Şoku Yaşayanlar | Yaprak döken, sararan, formunu kaybeden her bitki | Salisilik Asit (Bağışıklık Gücü) | Aspirinli Su (Hem topraktan hem yaprağa sprey) | İyileşene kadar 10 günde bir |
| Toprağı Sineklenen / Küflenenler | Fazla sulanmış, nemli kalmış her saksı | Antifungal (Mantar Önleyici) | Toz Tarçın (Toprak yüzeyine serpilir) | İhtiyaç Duyuldukça |
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Evdeki saksı çiçekleri için en iyi doğal gübre (vitamin) nasıl hazırlanır?
Evdeki bitkilerin genel olarak canlanması ve bahara hazırlanması için en iyi ve en hızlı sonuç veren doğal gübre kuru maya ve şeker şerbetidir. İçerdiği aktif maddeler toprağı tamamen yeniler. Sadece yaprak geliştiren salon bitkileri için ise, kurutulmuş kahve telvesi toprağa azot sağlayan en güçlü organik maddedir.
Sararan ve kuruyan salon bitkilerine ne iyi gelir, nasıl kurtarılır?
Bitkinizin yaprakları sararıyor ve cansızlaşıyorsa bu genellikle stres, saksı değişim şoku, kök çürümesi veya mineral eksikliği belirtisidir. Bu durumda bitkiye Aspirinli su kürü uygulayarak bağışıklık sistemini hızlıca onarabilir veya toprağına haşlanmış yumurta suyu dökerek ihtiyaç duyduğu kalsiyumu sağlayabilirsiniz. Ayrıca sulama sıklığınızı mutlaka gözden geçirmelisiniz (fazla su sarartır).
Kahve telvesi, çay posası ve yumurta kabukları saksılarda sineklenme yapar mı, nasıl önlenir?
Evet, ıslak olarak doğrudan toprağın üzerine dökülen tüm organik atıklar saksılarda küf oluşturur ve “Gnat” adı verilen küçük siyah sinekleri çeker. Bunu önlemek için bu malzemeleri saksıya koymadan önce güneşte tamamen kurutmalı ve toprağın yüzeyine bir tabaka halinde bırakmak yerine, bir çatal ile eşeleyerek toprağın içine gömerek/karıştırarak kullanmalısınız. Küf oluşumuna karşı üzerine toz tarçın serpmek de kesin çözümdür.
Orkide coşturan ev yapımı besin kürü nasıl hazırlanır?
Orkideler hassas epifitik (ağaç kabuğunda yaşayan) bitkilerdir, kahve telvesi veya çay posası gibi yoğun topraklı besinleri sevmezler, kökleri boğulur. Orkideler için en iyi doğal ev yapımı besin muz kabuğu suyudur. 2 muz kabuğunu 1 litre suda 1-2 gün bekletip süzdükten sonra, elde ettiğiniz suyu yarı yarıya normal suyla seyreltin. Orkidenizi ayda bir kez bu suyun içine daldırarak sulamak, çiçek sapı vermesini inanılmaz derecede hızlandıracaktır.
Kış aylarında saksı bitkilerine doğal gübre (besin) verilir mi?
Kış aylarında sıcaklıkların düşmesi ve gün ışığının azalmasıyla birlikte ev bitkilerinin büyük bir kısmı uyku (dormansi) dönemine girer. Metabolizması yavaşlamış bir bitkiye kışın sürekli besin veya gübre vermek, kökleri yorar ve toprağın tuzlanmasına/asitlenmesine neden olur. Kür uygulamalarını kışın ayda bire veya 2 ayda bire düşürmeli, asıl besin takviyelerini ilkbahar (Mart) itibarıyla başlatmalısınız.
Doğanın Gücü Evinizin Başköşesinde
Evinizdeki bitkilere, kimyasal içerikli hazır ve yapay vitaminler vermek yerine mutfağınızın doğal döngüsünü kullanmak; hem doğaya, hem cüzdanınıza katkı sağlamanın hem de bitkilerinizle aranızdaki bağı güçlendirmenin en harika yoludur. Demlediğiniz çayın posasından, haşladığınız patatesin suyuna kadar her detay, aslında o yeşil yaprakların hayata daha sıkı tutunması için birer şifa kaynağıdır. Üstelik kendi ellerinizle hazırladığınız bu kürlerin, bitkilerinizin üzerinde yarattığı mucizevi değişimi izlemek paha biçilemez bir terapidir.
Eğer bitkileriniz verdiğiniz tüm bu sevgi ve doğal kürlerle hızla büyüyüp eski saksılarına sığmamaya başladıysa, onlara yepyeni ve daha geniş bir yuva kurmanın vakti gelmiş demektir. Bitkilerinizin kök gelişimini destekleyecek hava delikli kaliteli saksı modellerine, toprak değişiminde kullanacağınız zengin torflara ve evinizi adeta bir botanik bahçesine çevirecek yepyeni saksı çiçek çeşitlerine Çiçeksepeti ayrıcalığıyla güvenle ulaşabilirsiniz. Doğanın enerjisi, mutfağınızın bereketi ve yeşilin huzuru evinizden hiç eksik olmasın!
Bitkinizi beslemek, onlara bakım yapmak ve evinizi güzelleştirmek için aradığınız her şey Çiçeksepeti’nde! Binlerce ürün arasından dilediğinizi seçin, uygun fiyatlı alışverişin keyfini çıkarın!
Ayrıca ilginizi çekecek diğer yazılarımız:
